Do szacowania prawdopodobieństwa, że dany osobnik odziedziczy po matce i po ojcu te same allele, wywodzące się od wspólnego przodka, służy współczynnik inbredu, którego klasyczny wzór, podany w 1922 roku przez amerykańskiego genetyka Sewalla Wrighta, ma w uproszczeniu postać:
gdzie: n i m oznacza liczbę pokoleń pomiędzy matką i ojcem a wspólnym przodkiem, a suma oznacza dodawanie składowych w przypadku wielu wspólnych przodków.
Obliczanie współczynnika według wzoru Wrighta jest proste i opiera się na tak zwanej metodzie ścieżkowej, czyli policzeniu, ile jest pokoleń pomiędzy rodzicami danego osobnika (osobniki A i B na schemacie) a wspólnym przodkiem (Z).
W podanym powyżej liczba pokoleń dzielących rodziców osobnika X od przodka Z wynosi: 1 dla matki A i 1 dla ojca B. Tym samym współczynnik inbredu osobnika X wynosi:
Rzeczywiste rodowody bywają jednakże bardziej skomplikowane, liczba wspólnych przodków może być znaczna i mogą oni występować wielokrotnie w pojedynczym rodowodzie, szczególnie, gdy rodowód obejmuje wiele pokoleń przodków. W badaniach naukowych korzysta się z pełnych, wielopokoleniowych rodowodów, analizowanych z pomocą specjalnych programów komputerowych, lecz na potrzeby hodowli w obliczeniach inbredu z reguły uwzględnia się rodowody obejmujące jedynie 4 lub 5 pokoleń.
Oto przykład obliczania współczynnika inbredu (F) na przykładzie rodowodu suki FASKA Gośmir .
W czteropokoleniowym rodowodzie Faski występuje dwóch wspólnych przodków, obecnych zarówno po stronie ojca jak i matki. Są nimi Ago v. Bretterkeller i Britta v.d. Funkenmühle, czyli rodzice trójki rodzeństwa Arko, Ago i Aida z miotu „A Heland”, pierwszego miotu hovawartów urodzonego w Polsce. Odnotować należy, że w IV pokoleniu widnieje imię także czwartej z rodzeństwa Heland, czyli Aury, ale tę sukę pomijamy w obliczeniach, ponieważ prezentowany rodowód nie obejmuje informacji o jej rodzicach.
W obliczeniach współczynnika F należy uwzględnić następujące ścieżki, prowadzące od wspólnych przodków: psa Ago (czerwony kolor) i suki Britta (niebieski kolor), poprzez psa Arko Heland ze strony ojca Faski oraz psy Ago i Aida Heland ze strony matki Faski.
Pierwsza ścieżka prowadzi od przodka Ago v. Bretterkeller poprzez Arko Heland (po stronie ojca Faski) i Ago Heland (po stronie matki); razem 2+3 pokolenia=5
Druga ścieżka od prowadzi od przodka Ago v. Bretterkeller poprzez Arko Heland (po stronie ojca Faski) i Aida Heland (po stronie matki); razem 2+3 pokolenia=5
Trzecia ścieżka prowadzi od Britta v.d. Funkenmühle poprzez Arko Heland (po stronie ojca Faski) i Ago Heland (po stronie matki); razem 2+3 pokolenia=5
Czwarta ścieżka prowadzi od Britta vd. Funkenmühle poprzez Arko Heland (po stronie ojca Faski) i Aida Heland (po stronie matki); razem 2+3 pokolenia=5
Po ustaleniu wszystkich ścieżek można przystąpić do obliczania współczynnika inbredu Faski:
liczba ścieżek (n+m): 5; 5; 5; 5
Zatem wartość współczynnika inbredu F, liczonego na podstawie czterech pokoleń przodków Faski, wynosi 6,25%. Warto dodać, że gdybyśmy uwzględnili także piąte pokolenie przodków, wartość F wzrosłaby do 8,20%, ponieważ w tym pokoleniu odnaleźć można nie tylko imiona pary Ago i Britta jako rodziców Aury Heland, ale także dwóch kolejnych wspólnych przodków Faski, którymi są rodzice psów Basko i Berry v. Schmogrower.
opracowała:
dr hab. Iwona Głażewska
501-195-455
klub.hovawarta.pl@gmail.com